Virtuele mensen worden steeds zichtbaarder in het dagelijks leven. Ze lezen het nieuws, begeleiden patiënten, helpen met huiswerk en spelen hoofdrollen in films en games. Dankzij kunstmatige intelligentie en gametechnologie worden ze razendsnel overtuigender en zijn ze overal aanwezig. De vraag is niet meer óf ze ons leven binnenkomen, maar hoe we dat goed regelen.

Daar is de missie van VIVALDI. Als eerste nationale kennisplatform voor virtuele mensen brengt VIVALDI vijf hogescholen samen: Breda University of Applied Sciences, Fontys, Hogeschool Rotterdam, Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en Hogeschool van Amsterdam. Samen met partners uit zorg, onderwijs, media en industrie werken negen lectoraten aan de kennis die Nederland nodig heeft.

Dat klinkt als muziek in de oren

Want er liggen fundamentele vragen open. Hoe realistisch moet een virtuele mens zijn, en wanneer slaat dat door? Wat doen ze met ons gevoel van vertrouwen, identiteit en verbinding? Waarom blijven zoveel veelbelovende toepassingen steken als prototype? En wie bewaakt de normen en waarden die in elk virtueel mens worden ingebakken?

VIVALDI onderzoekt deze vragen systematisch, over sectoren en toepassingen heen. Het platform ontwikkelt gedeelde onderzoeksmethoden, praktijkgerichte ontwerpstandaarden en concrete governance-kaders. Bovendien staan het organiseren van een tweejaarlijkse nationale conferentie, samenwerking met beleidsmakers en het delen van de resultaten met de sector op het programma.

Het resultaat: een platform dat Nederland in positie brengt om virtuele mensen niet alleen te begrijpen, maar ook verantwoord te ontwikkelen en in te zetten, nu en in de toekomst.

Expertise vanuit de hoofdstad

De Hogeschool van Amsterdam draagt via de faculteit Digitale Media en Creatieve Industrie bij met twee samenwerkende onderzoeksgroepen, die VIVALDI verankeren in mensgerichte en maatschappelijk ingebedde digitale innovatie.

Vanuit Digital Life is associate lector Child Technology Interaction Simone de Droog betrokken. Zij leidt onderzoek naar de manier waarop sociale robots en digitale personages positief, duurzaam en ethisch kunnen bijdragen aan het welzijn en de ontwikkeling van kinderen in zorg- en onderwijscontexten.

Het L.INT-lectoraat Hybrid Realities onder leiding van Esther Hammelburg levert aan dit consortium waardevol onderzoek naar het thema liveness, evenals expertise op het gebied van virtual humans (VH’s) in de context van deathtech. Aangezien dit lectoraat een samenwerking is met het Rathenau Instituut, brengt het bovendien expertise en een netwerk op het gebied van overheid en beleid in, evenals ervaring met de dialoog met burgers en een focus op publieke waarden.

De rekenprestaties van kinderen gaan achteruit. Tegelijkertijd neemt het tekort aan leraren in het basisonderwijs toe. De onderwijstijd die er is, wordt besteed aan de cognitieve aspecten van rekenen: zorgen dat kinderen de basisvaardigheden begrijpen en beheersen. Maar rekenen is een vak waarbij ook veel negatieve emoties een rol spelen. Meer dan bij andere vakken. En die emoties kunnen een negatieve invloed op de rekenprestaties hebben.

Hoewel leraren beamen dat affectieve aspecten belangrijk zijn, ontbreken tijd, kennis, vaardigheden en passende tools om hier structureel aandacht aan te besteden. Zo ontstond het idee om een robot-assistent voor leraren te ontwikkelen die rekening houdt met de rekenemoties van kinderen. Op basis van korte kindvriendelijke micro-check-ins kan de robot, waar nodig, passende emotiereguleringsstrategieën inzetten. Op deze manier kan gewerkt worden aan zowel de cognitieve als affectieve aspecten van rekenen, zonder extra tijdsdruk voor de leraren.

Beeld & Video

Publicaties

Looptijd

van 01-09-2026 tot 01-09-2028

Projectleider

Simone de Droog, associate lector Digital Life, Hogeschool van Amsterdam

Onderzoekers

Somaya Ben Allouch, lector Digital Life, HvA

Marianne Bossema, docent-onderzoeker Digital Life, HvA

Monique Schaule Jullens, programmamanager Digital Life, HvA

Matthijs Smakman, lector, Hogeschool Utrecht

Veerle Hobbelink, promovendus, Hogeschool Utrecht

Rosa Alberto, onderzoeker, Hogeschool Utrecht

Mike Ligthart, assistent professor, Vrije Universiteit Amsterdam

Sanne van der Ven, docent-onderzoeker, Radboud Universiteit

Financiering

SIA RAAK Publiek

Partners

• Expertisecentrum Ponto
• Smartrobot.Solutions
• Florente basisscholen
• Gemeente Diemen

Kinderen spelen door digitalisering steeds minder vaak samen in de echte wereld. Dit vergroot het risico op eenzaamheid, overgewicht en een gebrekkige sociale ontwikkeling. In heel Europa groeit de bezorgdheid over een “angstige generatie” die worstelt met mentale problemen door overmatig schermgebruik en een gebrek aan face-to-face contact.

Digitale technologie verbieden is geen oplossing: het is aantrekkelijk en draagt bij aan digitale geletterdheid. Maar wat als we technologie inzetten om kinderen juist weer met elkaar te verbinden? Uit onderzoek blijkt dat kinderen enthousiast reageren op sociale robots: ze luisteren ernaar, spelen ermee en zien ze als een soort speelkameraad.

Dit project heeft als doel een kleine, schaalbare en autonome Playbot te ontwikkelen die offline spel stimuleert. De Playbot past zich aan op basis van het weer, de omgeving en de persoonlijke voorkeuren en ontwikkelingsbehoeften van kinderen, en nodigt hen uit tot gezamenlijk actief spel.

In dit startkapitaalproject ontwikkelen we eerste ideeën en prototypes. De uitkomsten helpen ons belangrijke kennisvragen te formuleren, samenwerkingen aan te gaan met Europese partners en een sterke basis te leggen voor een aanvraag voor een Horizon-subsidie.

Looptijd

1 Mar 2025 -31 Dec 2025

Projectleider

dr Simone de Droog

Onderzoekers

• prof. dr Somaya Ben Allouch
• Yuri Westplat MA, docent bij CMD en onderzoeker bij het lectoraat Responsible IT (HvA)
• Pabo, Faculteit Onderwijs & Opvoeding | FOO (HvA)

Financiering

Zaaigeld van het Centre of Expertise Creative Innovation (CoECI)

In de snelle wereld van vandaag is stress een veelvoorkomende uitdaging geworden. Ondanks dat digitale oplossingen zoals apps en wearables ondersteuning bieden, kunnen ze paradoxaal genoeg de angst vergroten door schermmoeheid en constante meldingen. In het verleden hebben tastbare voorwerpen zoals gebedskralen, zorgstenen en ‘fidget toys’ kalmerende, haptische ervaringen geboden om mensen te helpen zichzelf te kalmeren.

Voortbouwend op deze traditie verkent het WarmStone project een low-tech, participatieve benadering van stressverlichting. Door middel van workshops keramiek maken de deelnemers persoonlijke “WarmStones” – handgemaakte objecten die zijn gemaakt om tactiel comfort te bieden en mindfulness in het dagelijks leven te bevorderen. Door de vormen, texturen en het gebruik van deze objecten te onderzoeken, wil het project informatie leveren voor het ontwerp van toekomstige haptische hulpmiddelen die emotioneel welzijn ondersteunen.

WarmStone biedt de mogelijkheid om unieke keramische objecten te ontwerpen en te maken die op een natuurlijke manier in het dagelijks leven passen. Deelnemers worden door professionele keramiekkunstenaar Jiechen door het proces geleid en worden aangemoedigd om handzame “WarmStones” te maken, kleine, textuurrijke voorwerpen die zijn ontworpen om kalmerende en zelfkalmerende ervaringen te bieden door aanraking.

Naast deze ‘freubel-vriendelijke’ objecten krijgen deelnemers ook de kans om een alledaags keramisch voorwerp te maken, zoals een beker of mok, met gepersonaliseerde texturen en ontwerpen die hun individuele tactiele voorkeuren weerspiegelen.

Looptijd

1 Mar 2025 -31 Dec 2025

Projectleider

dr Bin Yu

Onderzoekers

prof. dr Somaya Ben Allouch

Studenten

Zixun Zhou, University of Amsterdam

Financiering

Zaaigeld van het Centre of Expertise Creative Innovation (CoECI)

Partners

• University of Amsterdam Digital Interaction Group
• Studio Boey
• Studio JieChen

Hulpmiddelen die toegankelijker zijn, zoals de Oculus-Rift (virtual reality), Kinect en Wii, concentreren zich vooral op grove motorische vaardigheden (Guberek et al., 2009; Winkels, Kottink, Temmink, Nijlant, & Buurke, 2013). Daarnaast mist bij traditioneel speelgoed de mogelijkheid voor het genereren van gegevens, die nuttig kunnen zijn voor de therapie. Zodoende blijkt uit deze beperkingen van de huidige therapieën, dat er een grote behoefte is aan de ontwikkeling van nieuwe benaderingen en behandelingen.

Dit project Toys4Therapy doet onderzoek naar de vraag: ‘Hoe kunnen we voor kinderen met hersenverlamming ‘slim’ speelgoed ontwerpen en verbeteren, dat ze thuis kunnen gebruiken bij hun oefentherapie?’. Voor het onderzoek wordt gebruik gemaakt van de ‘research through design’ aanpak van Zimmerman ea (Zimmerman, Forlizzi, & Evenson, 2007). Deze methodologie wordt toegepast in geval van het iteratief invoeren van prototypes en bij het genereren van kennis zoals gebruikelijk is bij het ontwikkelen van games. Dit onderzoek legt de nadruk op het gebruik van speelgoed dat vrijblijvender is en meer ruimte overlaat aan de verbeelding dan de meeste games tot nu toe doen, aangezien die vooral beschikken over vooraf-gedefinieerde regels en resultaten.

Toys4Therapy biedt een belangrijke kans om aspecten zoals motivatie en speelsheid in het kader van oefentherapie – ondersteund door nieuwe technologieën – beter te doorgronden. Het onderzoeksproject wordt uitgevoerd in samenwerking met de ‘Digital Society School’, ‘Play and Civic Media’, het lectoraat ‘Digital Life’ van de Hogeschool van Amsterdam, ‘Universiteit Twente’ en ‘Roessingh revalidatiecentrum’

Kijk voor meer informatie op de website Toys4Therapy

Looptijd

1 Oct 2018 -31 Oct 2022

Onderzoekers

Tamara V. Pinos Cisneros

Financiering

Hogeschool van Amsterdam

Partners

• Digital Society School
• Play and Civic Media
• University of Twente

Wat is het doel van dit onderzoek?
Het doel van het Simba onderzoek is om kinderen met astma met plezier en zelfvertrouwen te laten bewegen. Als je iets leuk vindt om te doen, dan doe je dat al snel vaker. Daarom hebben we samen met kinderen met astma de app Foxfit gemaakt waarmee ze op een leuke manier aanleren om meer te gaan bewegen.

Waarom is het onderzoek belangrijk?
Veel kinderen met astma bewegen te weinig, bijvoorbeeld omdat ze bang zijn voor benauwdheid, terwijl bewegen juist heel belangrijk voor ze is. Het kan astmaklachten verminderen waardoor ze beter mee kunnen doen met leeftijdsgenootjes, bijvoorbeeld op het speelplein en met kinderfeestjes.

Er bestaan al veel manieren om kinderen te helpen meer te bewegen, maar deze zijn vaak niet gericht op kinderen met astma of zijn juist heel erg gericht op het ‘ziek zijn’. Kinderen gebruiken het vaak niet omdat het niet past bij wat ze nodig hebben of omdat ze het niet leuk vinden.

Om iets te maken dat wél leuk en echt bruikbaar is, werken we bij het Simba-onderzoek juist samen met kinderen met astma. We vroegen deze kinderen wat volgens hen zelf helpt om meer te bewegen als je astma hebt. Deze vraag stelden we ook aan hun ouders en zorgverleners.

Wat levert het onderzoek op?
Op basis van alle antwoorden hebben we de app Foxfit gebouwd. Meerdere kinderen met astma en zorgverleners hebben de eerste versie van de app getest. Met hun adviezen hebben we onze beweegapp nog handiger, leuker en mooier gemaakt.

In de app reist een vos met zijn raket naar verschillende planeten. De kinderen dragen een beweegmeter die bijhoudt hoe veel en hoe hard ze bewegen. Voor het bewegen krijgen ze punten waarmee de vos met zijn raket de planeet kan bereiken. Verder krijgen de kinderen ideeën voor leuke activiteiten en krijgen ze op speelse wijze tips over astma, bewegen en medicijnen.

Een zorgverlener, zoals een verpleegkundige of fysiotherapeut, begeleidt de kinderen tijdens het gebruik van de app. Op een beveiligde Foxfit-website kan de zorgverlener zien hoeveel de kinderen bewogen hebben en hoe ze zich voelden. Zo kunnen de zorgverleners makkelijk zien of de kinderen bijvoorbeeld minder bewogen door astmaklachten. Ook stellen zorgverleners samen met het kind persoonlijke doelen op en delen ze trofeeën uit om het kind te belonen. Deze trofeeën ziet het kind in de prijzenkast van de app.

Hoe wordt dit onderzoek uitgevoerd?
Vijftien kinderen en hun zorgverleners hebben Foxfit zeven weken getest. De kinderen zijn heel enthousiast. Ze vinden de app leuk om te gebruiken en bewegen met plezier. Ook de zorgverleners zien veel voordelen van Foxfit. We hebben nu vooral de gebruiksvriendelijkheid van de app getest, zodat Foxfit echt bruikbaar is in de praktijk. De eerste resultaten van ons onderzoek zijn positief. We hopen dat nog veel kinderen met astma een ruimtereis met Foxfit maken en zo leren dat bewegen ook met astma leuk kan zijn.

Beeld & Video

Publicaties

Promoting factors for physical activity in children with asthma explored through concept mapping

(2019 )Annette Brons, Katja Braam, Annieck Timmerman, Aline Broekema, Bart Visser, Bart van Ewijk, Suzanne Terheggen – Lagro, Niels Rutjes, Hellen van Leersum, Raoul Engelbert, Ben Krose, Mai Chinapaw & Teatske AltenburgInternational Journal of Environmental Research and Public Health 16(22) download

Beweegtool Foxfit voor kinderen met astma

(2019 )Annette Brons, Katja Braam, Aline Broekema, Annieck, Ricken – Timmerman, Bart Visser, Karel Millenaar, Raoul Engelbert & Ben KröseInspiratie 29(1) download

Effectiveness of serious games to increase physical activity in children with a chronic disease: Systematic review with meta-analysis

(2020 )Daniël Bossen, Aline Broekema, Bart Visser, Annette Brons, Annieck Timmerman, Faridi van Etten – Jamaludin, Katja Braam & Raoul EngelbertJMIR 22(4) download

Looptijd

1 May 2017 -1 Aug 2019

Projectleider

Bart Visser

Onderzoekers

Annette Brons

prof. dr Ben Kröse

Bart Visser

Katja Braam

Aline Broekema

Annieck Ricken – Timmerman

Karel Millenaar

Financiering

Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door de regeling RAAK-publiek (regieorgaan SIA).

Partners

• Amsterdam UMC
• Kinderkliniek Almere
• Tergooi Blaricum / Hilversum
• Merem Medische Revalidatie
• Longfonds
• VvOCM
• Fitkids
• GainPlay Studio