Hoe kunnen we AI inzetten om leerlingen beter te ondersteunen, terwijl de leraar in control blijft? De komende vijf jaar houdt Stephanie Kramer, docent-onderzoeker bij het lectoraat Digital Life (FDMCI) van de Hogeschool van Amsterdam, zich met deze vraag bezig. Zij heeft een NWO Promotiebeurs voor Leraren ontvangen voor het onderzoek ‘Hybride intelligentie in de klas: ontwerpgericht onderzoek naar AI als leerpartner voor hoogbegaafde leerlingen in inclusief basisonderwijs’. Vanwege bezuinigingen van het kabinet zijn nieuwe rondes geschrapt.

Oplossing voor hoogbegaafde thuiszitters

In Stephanie’s onderzoek, dat per 1 september dit jaar van start is gegaan, draait het om hoogbegaafde leerlingen in het basisonderwijs. Zij hebben vaak behoefte aan meer uitdaging en maatwerk, terwijl leraren simpelweg niet altijd de tijd en middelen hebben om dat iedere dag te bieden.

De urgentie is groot: in Nederland zijn naar schatting 70.000 kinderen die niet naar school gaan, en daarvan is 25 tot 40% hoogbegaafd. Passend onderwijs voor deze groep is daarmee niet alleen een uitdaging in de klas, maar ook een maatschappelijk vraagstuk. ‘Kan AI leraren helpen om hoogbegaafde leerlingen de uitdaging te bieden die zij nodig hebben? En hoe doen we dat op een verantwoorde manier?’

Hybride krachten bundelen in een living lab

Het uitgangspunt is hybride intelligentie: menselijke intelligentie versterkt door AI. De leraar, leerling en AI werken samen, ieder vanuit hun eigen kracht — en de leraar houdt de pedagogische regie. Samen met leraren en leerlingen gaat Stephanie onderzoeken hoe zo’n AI-leerpartner collaboratief, adaptief, verantwoord én uitlegbaar ontworpen kan worden.

En dat gebeurt niet alleen achter een bureau. Het onderzoek vindt plaats in en met basisscholen en binnen Digital Life wordt een Living Lab Hybrid Intelligence opgezet. Daar komen leerlingen, leraren, onderzoekers en HvA-studenten samen om ideeën te bedenken, prototypes te bouwen en deze in de praktijk uit te proberen.

Kortom, vijf jaar lang onderzoeken, ontwerpen, testen en bijschaven aan een spannende vraag: hoe zorgen we ervoor dat AI de menselijke intelligentie in het onderwijs versterkt in plaats van vervangt?

Virtuele mensen worden steeds zichtbaarder in het dagelijks leven. Ze lezen het nieuws, begeleiden patiënten, helpen met huiswerk en spelen hoofdrollen in films en games. Dankzij kunstmatige intelligentie en gametechnologie worden ze razendsnel overtuigender en zijn ze overal aanwezig. De vraag is niet meer óf ze ons leven binnenkomen, maar hoe we dat goed regelen.

Daar is de missie van VIVALDI. Als eerste nationale kennisplatform voor virtuele mensen brengt VIVALDI vijf hogescholen samen: Breda University of Applied Sciences, Fontys, Hogeschool Rotterdam, Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en Hogeschool van Amsterdam. Samen met partners uit zorg, onderwijs, media en industrie werken negen lectoraten aan de kennis die Nederland nodig heeft.

Dat klinkt als muziek in de oren

Want er liggen fundamentele vragen open. Hoe realistisch moet een virtuele mens zijn, en wanneer slaat dat door? Wat doen ze met ons gevoel van vertrouwen, identiteit en verbinding? Waarom blijven zoveel veelbelovende toepassingen steken als prototype? En wie bewaakt de normen en waarden die in elk virtueel mens worden ingebakken?

VIVALDI onderzoekt deze vragen systematisch, over sectoren en toepassingen heen. Het platform ontwikkelt gedeelde onderzoeksmethoden, praktijkgerichte ontwerpstandaarden en concrete governance-kaders. Bovendien staan het organiseren van een tweejaarlijkse nationale conferentie, samenwerking met beleidsmakers en het delen van de resultaten met de sector op het programma.

Het resultaat: een platform dat Nederland in positie brengt om virtuele mensen niet alleen te begrijpen, maar ook verantwoord te ontwikkelen en in te zetten, nu en in de toekomst.

Expertise vanuit de hoofdstad

De Hogeschool van Amsterdam draagt via de faculteit Digitale Media en Creatieve Industrie bij met twee samenwerkende onderzoeksgroepen, die VIVALDI verankeren in mensgerichte en maatschappelijk ingebedde digitale innovatie.

Vanuit Digital Life is associate lector Child Technology Interaction Simone de Droog betrokken. Zij leidt onderzoek naar de manier waarop sociale robots en digitale personages positief, duurzaam en ethisch kunnen bijdragen aan het welzijn en de ontwikkeling van kinderen in zorg- en onderwijscontexten.

Het L.INT-lectoraat Hybrid Realities onder leiding van Esther Hammelburg levert aan dit consortium waardevol onderzoek naar het thema liveness, evenals expertise op het gebied van virtual humans (VH’s) in de context van deathtech. Aangezien dit lectoraat een samenwerking is met het Rathenau Instituut, brengt het bovendien expertise en een netwerk op het gebied van overheid en beleid in, evenals ervaring met de dialoog met burgers en een focus op publieke waarden.

Steeds meer ouderen revalideren thuis na een opname in een geriatrisch revalidatiecentrum. Het project REHABOT ontwikkelt een slimme AI-assistent die ouderen ondersteunt tijdens hun revalidatie thuis en zorgprofessionals helpt om beter inzicht te krijgen in het herstelproces.

Aanleiding 

Door de vergrijzing neemt de druk op de zorg snel toe. Tegelijkertijd verblijven ouderen na een ziekenhuis- of revalidatieopname steeds korter in een zorginstelling, waardoor een groot deel van de revalidatie thuis plaatsvindt. 

Digitale revalidatieplatforms en sensortechnologie maken het mogelijk om patiënten thuis te begeleiden en hun voortgang op afstand te volgen. Toch brengen deze systemen ook uitdagingen met zich mee. Zorgprofessionals missen vaak context over de thuissituatie van patiënten en kunnen sensordata daardoor moeilijk interpreteren. Ook digitale feedback mist vaak de persoonlijke nuance van face-to-face begeleiding. 

Hierdoor is er behoefte aan technologie die niet alleen data verzamelt, maar ook helpt om deze beter te begrijpen en om patiënten op een begrijpelijke en motiverende manier te ondersteunen.

Doel 

REHABOT ontwikkelt een AI-ondersteund revalidatiesysteem dat ouderen helpt bij hun herstel thuis én zorgprofessionals ondersteunt bij monitoring en begeleiding op afstand. 

Het project onderzoekt hoe kunstmatige intelligentie kan bijdragen aan meer persoonlijke, begrijpelijke en contextbewuste ondersteuning tijdens het revalidatieproces.

Beoogde resultaten 

Het project levert: 

• Een AI-ondersteunde thuisrevalidatie-assistent voor ouderen.

• Een digitaal platform voor monitoring en begeleiding door zorgprofessionals.

• Nieuwe inzichten in mensgerichte AI-toepassingen binnen de zorg.

• Verbeterde ondersteuning van thuisrevalidatie en meer mogelijkheden voor gepersonaliseerde begeleiding op afstand.  

Daarnaast draagt REHABOT bij aan het verminderen van de druk op de geriatrische zorg en het ondersteunen van zelfstandig herstel thuis. 

Beeld & Video

Publicaties

Looptijd

van 01-09-2026 tot 01-09-2028

Projectleider

Bin Yu, associate lector, Digital Life, Hogeschool van Amsterdam

Onderzoekers

Somaya Ben Allouch, lector, Digital Life, HvA

Michel Oey, docent-onderzoeker, Digital Life, HvA

Daniel Bossen, associate lector eHealth en Beweeggedrag, HvA

Margriet Pol. associate lector Technologie en Participatie, HvA

Shihan Wang, associate professor, Universiteit Utrecht

Marije Holwege, lector Geriatrische Revalidatie, Hogeschool Inholland & Omring

Financiering

SIA RAAK Publiek

Partners

• Omring
• De Zorgcirkel
• Argos Zorggroep
• Hipper Therapeutics B.V.
• PAM B.V.

De rekenprestaties van kinderen gaan achteruit. Tegelijkertijd neemt het tekort aan leraren in het basisonderwijs toe. De onderwijstijd die er is, wordt besteed aan de cognitieve aspecten van rekenen: zorgen dat kinderen de basisvaardigheden begrijpen en beheersen. Maar rekenen is een vak waarbij ook veel negatieve emoties een rol spelen. Meer dan bij andere vakken. En die emoties kunnen een negatieve invloed op de rekenprestaties hebben.

Hoewel leraren beamen dat affectieve aspecten belangrijk zijn, ontbreken tijd, kennis, vaardigheden en passende tools om hier structureel aandacht aan te besteden. Zo ontstond het idee om een robot-assistent voor leraren te ontwikkelen die rekening houdt met de rekenemoties van kinderen. Op basis van korte kindvriendelijke micro-check-ins kan de robot, waar nodig, passende emotiereguleringsstrategieën inzetten. Op deze manier kan gewerkt worden aan zowel de cognitieve als affectieve aspecten van rekenen, zonder extra tijdsdruk voor de leraren.

Beeld & Video

Publicaties

Looptijd

van 01-09-2026 tot 01-09-2028

Projectleider

Simone de Droog, associate lector Digital Life, Hogeschool van Amsterdam

Onderzoekers

Somaya Ben Allouch, lector Digital Life, HvA

Marianne Bossema, docent-onderzoeker Digital Life, HvA

Monique Schaule Jullens, programmamanager Digital Life, HvA

Matthijs Smakman, lector, Hogeschool Utrecht

Veerle Hobbelink, promovendus, Hogeschool Utrecht

Rosa Alberto, onderzoeker, Hogeschool Utrecht

Mike Ligthart, assistent professor, Vrije Universiteit Amsterdam

Sanne van der Ven, docent-onderzoeker, Radboud Universiteit

Financiering

SIA RAAK Publiek

Partners

• Expertisecentrum Ponto
• Smartrobot.Solutions
• Florente basisscholen
• Gemeente Diemen

In Amsterdamse stadsdelen waar veel mensen met een lage sociaaleconomische positie wonen, hebben bewoners vaak een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en beperkte toegang tot zorg. Hierdoor ontstaat er een paradox: juist degenen met het grootste risico zoeken vaak pas hulp wanneer klachten al ernstig zijn.

Tijdens onze HARTstikke Gezond gezondheidsweken worden in de wijk bloeddruk, cholesterol, bloedsuiker en BMI gemeten, maar de kern van het probleem is niet het gebrek aan metingen, het is het ontbreken van een effectief mechanisme dat deze biomedische waarden verbindt met persoonlijke, sociale en omgevingscontext.

AI als Schakel ontwikkelt dat ontbrekende schakelpunt: een AI-triagesysteem dat metingen omzet in heldere adviezen en een gekoppelde matchbot die deze adviezen vertaalt naar concrete acties en passende buurtactiviteiten. Zo helpen de systemen bewoners
hun resultaten beter te begrijpen, advies om te zetten in actie en eerder iets aan hun gezondheid te doen.

Beeld & Video

Publicaties

Looptijd

van 10-10-2026 tot 10-10-2029

Projectleider

Dr. Bart Baselmans, hoofddocent Biomedische Technologie – Faculteit Techniek, Hogeschool van Amsterdam

Onderzoekers

Somaya Ben Allouch, lector, Digital Life, HvA

Bin Yu, asscoiate lector, Digital Life, HvA

Wiek Dirks, Biomedische Technologie, HvA

Pim Kruijt, Biomedische Techonologie, HvA

Financiering

ZonMw IMDI (Innovative Medical Devices Initiative) | Technologie voor Bemensbare Zorg – vraaggestuurde innovaties

Partners

• Buurtcampus Amsterdam Oost en Zuid-Oost
• GOO Amsterdam Nieuw-West
• Amsterdam UMC, Cardiologie
• LOA Foundation
• Nederlandse Hartstichting
• Eindhoven Engine
• AlleyApp
• Universiteit Utrecht | ELSA Lab
• GGD Amsterdam
• Team Sportservice
• ROZO
• Gemeente Amsterdam

Dark Tech

Ook studenten HBO-ICT van de Hogeschool van Amsterdam waren aanwezig met twee interactieve robotdemo’s, ontwikkeld binnen de Studio Dark Tech in opdracht van de onderzoeksgroep Digital Life. Onder begeleiding van lector Somaya Ben Allouch en associate lector Simone de Droog werkten de studenten aan de vraag hoe sociale robots kunnen bijdragen aan verbinding tussen inwoners van Diemen.

Robot Raadsels

Voor het festival ontwikkelden de studenten onder meer een robot die dans en muziek uit verschillende landen liet zien en horen. Bezoekers werden uitgedaagd om te raden uit welk land de muziek of dans afkomstig was. Op een speelse manier ontstonden zo gesprekken over cultuur, herkenning en verschillen. De demo werd enthousiast ontvangen door jong en oud.

Daarnaast namen de studenten een robot mee die dieren nadeed in beweging en geluid. Vooral kinderen reageerden hier heel enthousiast op: zij mochten raden welk dier de robot uitbeeldde en gingen zichtbaar nieuwsgierig de interactie aan.

Maatschappelijk verdienvermogen

Het festival liet zien hoe technologie op een laagdrempelige manier nieuwsgierigheid, ontmoeting en gesprek kan stimuleren. Voor veel bezoekers was het de eerste keer dat zij echt met een robot interacteerden. Daarmee vormde RoboUnity een mooi voorbeeld van hoe praktijkgericht onderzoek en onderwijs kunnen bijdragen aan maatschappelijke verbinding.

Hoe de Droomrobot kinderen met fantasie door spannende momenten heen helpt

Een prik, een sonde of onder narcose gaan: veel kinderen vinden dat spannend. Binnen een nieuw onderzoeksproject wordt gewerkt aan een bijzondere oplossing: de Droomrobot. Deze robot leidt kinderen af door geleide fantasie. Dat is een bewezen methode waarbij een kind zich via een positief verhaal kan ontspannen.

De Droomrobot kan bewegen, praten en luisteren. Hij kijkt kinderen aan, zwaait en vertelt verhalen in een rustige stem. Arine Vlieger, kinderarts in het St. Antonius en expert op het gebied van geleide fantasie, vertelt: “Angst speelt vaak net zo’n grote rol als de ingreep zelf. Als je die spanning kunt verminderen, wordt de hele ervaring dragelijker. Voor het kind, maar ook voor ouders en zorgverleners.”

Geleide fantasie – ook wel medische hypnose genoemd – is minder spannend dan het klinkt. Het gaat om aandacht en suggestie. Arine legt uit: “Als een kind zich iets levendig voorstelt, reageert het lichaam daarop. Bijvoorbeeld: het kind luistert naar een verhaal over zwemmen onder water en ziet in zijn verbeelding allemaal visjes. Dan zegt de robot dat er soms visjes tegen je neus kunnen zwemmen. Op datzelfde moment wordt de sonde ingebracht. Het kind voelt het ‘visje’ in plaats van de medische handeling. Zo werken het brein en het lichaam samen.”

Geleide fantasie wordt in het ziekenhuis al langer gebruikt, onder andere door medisch pedagogisch zorgverleners. Zij kunnen echter niet altijd bij elk spannend moment aanwezig zijn. Met de Droomrobot wordt onderzocht of deze ondersteuning ook door een robot kan worden geboden.

Er zijn drie varianten van de droomrobot gemaakt, voor verschillende medische situaties: bloedprikken, sondeplaatsen en narcose. Arine hielp mee bij het ontwikkelen van de verhalen die de Droomrobot gebruikt. “Het kind kiest zelf een fijne plek, zoals het strand of een luchtballon en bouwt samen met de robot een verhaal,” vertelt Arine. “Bij kinderen die onder narcose gaan, ontmoet het kind de robot eerst op de dagbehandeling. De robot rijdt mee naar de operatiekamer en vertelt rustig verder terwijl de anesthesioloog het kapje opzet. Doordat het kind het verhaal zelf kiest en meebeleeft, is het moment van de ingreep minder spannend.”

“We zagen dat de kinderen die meededen aan het onderzoeksproject goed afgeleid waren door de Droomrobot en volledig gefocust op het verhaal dat hij vertelde. Zelfs wanneer iemand binnenliep, keken ze niet op of om. Ook de medewerkers en ouders reageerden enthousiast,” vertelt Simone de Droog enthousiast. Simone is Associate Lector bij de onderzoeksgroep Digital Life aan de Hogeschool van Amsterdam en hoofdonderzoeker van het project. “Ouders merkten dat hun kind ontspande en daar werden zij zelf ook weer rustiger van.”

Uit de test kwamen ook verbeterpunten. Zo stond bijvoorbeeld het geluid van de robot te laag, zeker voor kinderen bij wie buisjes in de oren worden geplaatst.

De Droomrobot is een samenwerking tussen de Hogeschool van Amsterdam, Hogeschool Utrecht, St. Antonius Ziekenhuis, Wilhelmina Kinderziekenhuis, Beatrix Kinderziekenhuis, Erasmus MC en verschillende robotica- en hypnose-experts.

Het project loopt twee jaar en is bijna afgerond. Alle ervaringen worden nu gebundeld en verwerkt in een stappenplan voor ingebruikname. Daarna wordt subsidie aangevraagd om het mogelijk te maken dat kinderen straks veel minder angst ervaren in het ziekenhuis.

Dit artikel is tevens verschenen op de website van het St. Antonius Ziekenhuis.

Een tweede artikel over het project Droomrobot is geplaatst in het vakblad Zorgvisie, waar Simone de Droog (associate lector bij Digital Life) op LinkedIn een mooie reflectie over schreef.

Effectief samenwerken

Het project richt zich op het ontwikkelen van ‘collaboratieve intelligentie’: een effectieve samenwerking tussen arts en AI binnen de oncologie. AI kan tumoren al snel en nauwkeurig opsporen, afbakenen en monitoren op basis van medische scans. Toch wordt deze technologie nog beperkt ingezet in de praktijk.

Dat is opvallend, juist omdat radiologen te maken hebben met hoge werkdruk, personeelstekorten en een verhoogd risico op burn-out. Veel taken in de oncologische beeldvorming, zoals het voorbereiden van bestralingsplannen, zijn essentieel, maar ook repetitief en mentaal belastend.

Aansluiting dagelijkse praktijk

Een belangrijk doel van het project is daarom niet alleen het ontwikkelen van slimme AI, maar juist ook het ontwerpen van toepassingen die goed aansluiten op de dagelijkse praktijk in ziekenhuizen. De focus ligt op mens-AI interactie: hoe zorg je dat technologie artsen daadwerkelijk ondersteunt, in plaats van extra werk of onzekerheid te creëren?

Het consortium, bestaande uit de Hogeschool van Amsterdam (HvA) en het Nederlands Kankerinstituut (NKI), behoort tot de 31 onderzoeksteams die financiering ontvangen binnen de ZonMw Open Competitie, uit een totaalbudget van meer dan 26 miljoen euro. De competitie staat bekend om haar sterke concurrentie, wat de toekenning en hoge beoordeling van dit project extra bijzonder maakt.

Kunstmatige Intelligentie (AI) verandert de manier waarop we kankerscans bekijken. Onderzoek laat zien dat AI kanker sneller en vaak nauwkeuriger kan opsporen, tumoren kan afbakenen en behandelingsresultaten kan volgen, soms beter dan artsen. Toch wordt AI nog maar beperkt toegepast in ziekenhuizen, zowel in Nederland als wereldwijd. Dit is zorgelijk, want radiologen hebben te maken met hoge werkdruk, personeelstekorten en risico op burn-out.

Sommige taken in de oncologische beeldvorming, zoals het meten van tumoren of het aftekenen voor bestraling, zijn cruciaal maar ook repetitief en geestelijk vermoeiend. AI kan een groot deel van dit routinematige werk overnemen. Hierdoor houden artsen meer tijd en energie over voor wat echt telt: complexe beslissingen en samenwerking met andere specialisten om de beste zorg te plannen.

De uitdaging is niet alleen slimme AI bouwen, maar ook zorgen dat deze technologie goed aansluit op ziekenhuisprocessen en het artsen daadwerkelijk ondersteunt in hun dagelijkse werkzaamheden.

Looptijd

1 Sep 2026 -1 Sep 2030

Projectleider

prof. dr Somaya Ben Allouch

Onderzoekers

dr Bin Yu

Dr. Kevin Groot Lipman, Het Nederlands Kanker Instituut

Dr. Doenja Lambregts, Het Nederlands Kanker Instituut

Financiering

ZonMw Open Competition

Partners

• Nederlands Kanker Instituut (NKI)
• Universiteit van Amsterdam
• ELSA Lab Health Inequity

‘Wat als gezondheidsgegevens niet alleen in spreadsheets zouden staan, maar tot leven zouden komen via interactieve objecten en immersieve ruimtes om ons heen?’

De Health-Data-Design-Playground (HDDP) maakt deze visie werkelijkheid door ontwerpers in staat te stellen ruwe sensorgegevens om te zetten in boeiende, data-gestuurde dagelijkse gezondheidsinterventies door middel van praktische experimenten met gezondheidssensoren en persoonlijke gegevens.

Hoewel sensoren en technologieën voor gezondheidsmonitoring steeds nauwkeurigere inzichten opleveren, slagen veel huidige gezondheidsinterventies er niet in om een lange termijn effect te bereiken vanwege een slechte integratie in het dagelijks leven en een gebrek aan boeiende interactie en ervaringsgericht ontwerp. HDDP overbrugt de kloof tussen ontwerp-intentie en technische implementatie.

Door toegankelijke sensorkits, gedeelde datasets en ontwerpgerichte softwarebronnen aan te bieden, verlaagt het platform de drempel om met complexe biosensoren en datapijplijnen te werken. Hierdoor kunnen ontwerpers verder gaan dan speculatieve concepten en snel prototypes maken voor de praktijk, wat de ontwikkeling van haalbare, ervaringsgerichte en mensgerichte gezondheidsoplossingen ondersteunt.

Als gedeelde onderwijs- en innovatie-infrastructuur binnen de HvA ondersteunt HDDP interdisciplinair onderwijs en samenwerking tussen opleidingen op het gebied van ontwerp, gezondheid en technologie. Op de lange termijn streeft HDDP naar het bevorderen van zinvolle, boeiende en duurzame gezondheidsinterventies die persoonlijke reflectie stimuleren, gedragsverandering ondersteunen en participatieve gezondheidszorg versterken naast traditionele klinische zorg.

Looptijd

1 maart 2026 – 1 februari 2027

Projectleider

Bin Yu

Financiering

Centre of Expertise Creative Innovation

Partners

• A+N Studio
• Studio Rogier Arents
• Fashion Tech Farm
• TU/e Industrial Design